W projektach Ośrodka Diagnostyki Edukacyjnej WSiP badane są umiejętności uczniów gimnazjum opisane w katalogu ODE.
Katalog ODE dla grupy przedmiotów matematyczno-przyrodniczych obejmuje 14 umiejętności uczniów podstawowych dla tego poziomu kształcenia, niezbędnych do kontynuacji nauki po gimnazjum, przydatnych w życiu codziennym. Podzielono je na 4 kategorie umiejętności.
Umiejętności z katalogu ODE uzupełniają się i po części przenikają wzajemnie. Dla każdego z pytań testowych stosowanych w badaniach diagnostycznych wskazywana jest ta umiejętność z katalogu ODE, którą zaprezentowali uczniowie odpowiadający na to pytanie w czasie jego standaryzacji.
Katalog ODE umiejętności uczniów gimnazjum z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych Listę umiejętności zaczerpnięto z Informatora o części matematyczno-przyrodniczej egzaminu gimnazjalnego . Każdą z 4 kategorii umiejętności oznaczono w katalogu symbolem 3EMX, gdzie 3 to numer etapu edukacji w gimnazjum, EM egzamin zewnętrzny na tym poziomie (część matematyczno-przyrodnicza egzaminu gimnazjalnego), X oznacza numer kategorii umiejętności (standardu wymagań egzaminacyjnych). Każdą z umiejętności kategorii 3EMX oznaczono w katalogu symbolem 3EMX.Y, gdzie Y - oznacza kolejny numer na liście umiejętności w tej kategorii. Umiejętności w katalogu opatrzono komentarzami dla nauczyciela i ucznia (z Informatora o części matematyczno-przyrodniczej egzaminu gimnazjalnego ). Całość informacji o danej kategorii (umiejętności) jest widoczna po wybraniu nazwy tej kategorii (umiejętności). Po ponownym wybraniu nazwy informacje przestają być widoczne.
Kategorie umiejętności uczniów gimnazjum z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych w katalogu ODE 3EM1. Umiejętne stosowanie terminów, pojęć i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezbędnych w praktyce życiowej i dalszym kształceniu 3EM1. Umiejętne stosowanie terminów, pojęć i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezbędnych w praktyce życiowej i dalszym kształceniu
3EM1.1. Stosowanie terminów i pojęć matematyczno-przyrodniczych 3EM1.1. Stosowanie terminów i pojęć matematyczno-przyrodniczych
Komentarz dla nauczyciela Uczeń: Komentarz dla ucznia Każda dziedzina nauki posługuje się właściwym sobie słownictwem, dlatego znajomość terminów i pojęć matematycznych oraz przyrodniczych pozwoli Ci zrozumieć teksty zawarte w podręcznikach, literaturze, czasopismach. Tych samych terminów powinieneś używać w swoich wypowiedziach.
3EM1.2. Wykonywanie obliczeń w różnych sytuacjach praktycznych 3EM1.2. Wykonywanie obliczeń w różnych sytuacjach praktycznych
Komentarz dla nauczyciela Uczeń: Komentarz dla ucznia Ważne jest, abyś potrafił sprawnie wykonywać podstawowe działania arytmetyczne takie jak: dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie. Nie zawsze potrzebne jest podawanie wyników z dużą dokładnością, dobrze jest więc umieć oszacować wynik działania. Ta umiejętność przyda Ci się również do wykrycia pomyłki w obliczeniach. Robiąc zakupy, planując wakacje lub korzystając z usług banku, będziesz musiał wykonać obliczenia procentowe, obliczyć średnią arytmetyczną. Prawie wszystkie wielkości, z którymi masz do czynienia, posiadają jednostkę miary. Musisz zatem umieć posługiwać się jednostkami miar, przeliczać je z zastosowaniem odpowiednich przedrostków. Powinieneś też posługiwać się potęgami i pierwiastkami.
3EM1.3. Posługiwanie się własnościami figur 3EM1.3. Posługiwanie się własnościami figur
Komentarz dla nauczyciela Uczeń: Komentarz dla ucznia W otaczającym nas świecie znajduje się wiele przedmiotów o różnych kształtach, których modelami są figury geometryczne. Wymaga się od Ciebie, abyś je dostrzegał i rozpoznawał, opisywał ich własności, obliczał pola, obwody, objętości itp. Powinieneś znać i stosować własności miar (np. figury przystające mają równe pola, stosunek pól figur podobnych jest równy kwadratowi skali podobieństwa itp.). Tę umiejętność możesz wykorzystać w praktyce, planując malowanie i tapetowanie mieszkania itp. Wymaga się od Ciebie, abyś wykonywał konstrukcje oraz dokonywał przekształceń figur geometrycznych.
3EM2. Wyszukiwanie i stosowanie informacji 3EM2. Wyszukiwanie i stosowanie informacji
3EM3. Wskazywanie i opisywanie faktów, związków i zależności, w szczególności przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych 3EM3. Wskazywanie i opisywanie faktów, związków i zależności, w szczególności przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych
3EM3.1. Wskazywanie prawidłowości w procesach, w funkcjonowaniu układów i systemów 3EM3.1. Wskazywanie prawidłowości w procesach, w funkcjonowaniu układów i systemów
Komentarz dla nauczyciela Uczeń: Komentarz dla ucznia W otaczającym nas świecie, a także podczas doświadczeń na zajęciach szkolnych obserwujesz wiele zjawisk i procesów, działanie różnych układów i systemów. Powinieneś dostrzegać ich własności i charakter. Musisz wiedzieć, co jest przyczyną, a co skutkiem danego zjawiska, opisać jego przebieg, wykorzystując poznane na lekcjach prawa i zasady, wskazać związek pomiędzy budo wą obserwowanych układów i systemów a ich funkcjami.
3EM3.2. Posługiwanie się językiem symboli i wyrażeń algebraicznych 3EM3.2. Posługiwanie się językiem symboli i wyrażeń algebraicznych
Komentarz dla nauczyciela Uczeń: Komentarz dla ucznia Wszystkie zadania lub problemy, które masz do rozwiązania, podane są w postaci tekstów opisujących pewne wielkości dane i szukane oraz związki zachodzące między nimi. Powinieneś analizować informacje zawarte w tekście i przedstawiać je za pomocą liczb, symboli, wyrażeń algebraicznych, równań i nierówności, a także przekształcać wzory. W celu rozwiązania problemu opisanego równaniem bądź nierównością musisz przekształcać wyrażenia algebraiczne. Powinieneś także umieć opisywać procesy za pomocą równań reakcji chemicznych.
3EM3.3. Posługiwanie się funkcjami 3EM3.3. Posługiwanie się funkcjami
Komentarz dla nauczyciela Uczeń: Komentarz dla ucznia Wielkości, które obserwujesz, z którymi się spotykasz, często są ze sobą powiązane. Niektóre z tych zależności są funkcjami. Rozumiejąc pojęcie funkcji, musisz rozpoznawać rodzaje zależności funkcyjnych, potrafić opisać funkcję za pomocą wzoru, wykresu, grafu i tabeli. Powinieneś rozpoznawać zależności funkcyjne w sytuacjach życia codziennego. Mając podany przykład funkcji, potrafisz przedstawić ją w innej postaci, podać jej własności oraz wykorzystać je do rozwiązania problemu.
3EM3.4. Stosowanie zintegrowanej wiedzy do objaśniania zjawisk przyrodniczych 3EM3.4. Stosowanie zintegrowanej wiedzy do objaśniania zjawisk przyrodniczych
Komentarz dla nauczyciela Uczeń: Komentarz dla ucznia Oczekujemy, abyś zauważył, że zjawiska w przyrodzie nie występują w izolacji, lecz w powiązaniu z innymi zdarzeniami, są konsekwencją wcześniejszych zjawisk i jednocześnie warunkiem lub przyczyną następnych. Powinieneś dostrzegać i przewidywać skutki zbyt głębokiej, często szkodliwej ingerencji człowieka w środowisko i wynikające z niej zaburzenia równowagi oraz rozumieć, że mają one wpływ zarówno na przyrodę jak i życie człowieka. Powinieneś wiedzieć, jak złagodzić skutki negatywnej działalności człowieka. Wymaga się od Ciebie, abyś zauważył zależność zdrowia człowieka od środowiska, powinieneś więc znać podstawowe zasady higieny i postępować zgodnie z nimi.
3EM4. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiejętności do rozwiązywania problemów 3EM4. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiejętności do rozwiązywania problemów
3EM4.1. Stosowanie technik twórczego rozwiązywania problemów 3EM4.1. Stosowanie technik twórczego rozwiązywania problemów
Komentarz dla nauczyciela Uczeń: Komentarz dla ucznia W trakcie nauki w gimnazjum powinieneś zdobyć taki zasób wiedzy, który umożliwi Ci analizowanie i rozwiązywanie nietypowych zadań problemowych.
3EM4.2. Analizowanie sytuacji problemowej 3EM4.2. Analizowanie sytuacji problemowej
Komentarz dla nauczyciela Uczeń: Komentarz dla ucznia Mając do dyspozycji opis sytuacji problemowej, musisz wyróżniać w nim istotne wielkości, a w szczególności wielkości dane i szukane. Potrafisz dostrzec i nazwać problem, sformułować roboczą hipotezę (przypuszczenie) dotyczącą tego problemu oraz zaprojektować sposób jej sprawdzenia.
3EM4.3. Tworzenie modeli sytuacji problemowej 3EM4.3. Tworzenie modeli sytuacji problemowej
Komentarz dla nauczyciela Uczeń: Komentarz dla ucznia Umiesz tworzyć model teoretyczny sytuacji problemowej, zapisując go w postaci równania, schematu bądź rysunku.
3EM4.4. Tworzenie i realizowanie planu rozwiązania 3EM4.4. Tworzenie i realizowanie planu rozwiązania
Komentarz dla nauczyciela Uczeń: Komentarz dla ucznia Potrafisz zaplanować proste doświadczenia zmierzające do wyjaśnienia problemu.
3EM4.5. Opracowywanie wyników 3EM4.5. Opracowywanie wyników
Komentarz dla nauczyciela Uczeń: Komentarz dla ucznia Potrafisz analizować i interpretować dane uzyskane w wyniku eksperymentu, formułować uogólnienia na podstawie dostrzeżonych zależności, interpretować, oceniać i uzasadniać zgodność wyników eksperymentu z określonym modelem, by na tej podstawie zweryfikować założoną hipotezę. Potrafisz formułować wnioski i opracowywać wyniki oraz przedstawiać je w czytelnej formie.
